Sugob ni Longino (03-05)
March 30th, 2008 | by Lance AC Acampado |An Pamilya ngan an Kababayen-an
Basta bulan han Marso ginsasalin-urog naton an importansiya han kababayen-an. Bisan kun ha kada adlaw han aton mga kinabuhi angay naton hira tagan hin importansiya, yana nga bulan han Marso baga naiiba unta nga pagdumara ha ira iton aton angay buhaton. Special treatment kumbaga.
***
Ha sugad hini nga panahon nabubukwat an damo nga mga isyu mahitungod han kababayen-an ngan angay manggud naton tagan hin atensyon ini nga mga isyu diri la tungod nga nagsasalin-urog kita han Bulan han kababayen-an kundi tungod nga an kababeyn-an dako gud man an bahin dida han kaupayan han tagsa nga pamilya.
***
Ha ikinadamo han mga isyu mahitungod han kababayen-an, tugoti ako niyo nga maghatag hin espasyo mahitungod han isyu han ira mga katungod ha bahin han sinisiring nga women’s and maternal health. Dako ini nga isyu kay nalulukop hini an iba pa nga mga isyu sugad han pagtaga-contraceptives, abortion, kinabuhi ha sakob ha tiyan han iroy, ngan damo pa.
***
Damo an nasiring nga usa han mga angay kilala-on nga katungod han kababayen-an an mahitungod han ira pagin magburu-ot han ira mga lawas. Hira an nagdadara ngan nagdudumara han ira mga lawas sanglit aada ha ira an katungod nga magdesisyon kun karuyag nira magsagpon o diri.
***
Akseptado nga an kababayen-an in may katungod magdesisyon kun karuyag nira magsagpon o diri. Bisan an ira mga ka-asaw-an puede nira igkiha hin rape kun pananglit pagpiriton hira makighilawas bisan kun nadiri hira. Kumbaga karuyag ngani han lalaki nga makighilawas han iya asawa ngan karuyag niya nga magkaanak hira, uupayon gud an pakig-istorya han iya asawa.
***
Kundi diin natubtob an katungod han babaye mahitungod hini nga desisyon? Siyahan han ngatanan angay naton hinumdoman nga an aton mga kinabuhi pati na an aton mga lawas in diri gud man aton, huram la naton ini han Makagarahum nga Diyos. (Sanglit klaro kaupay nga an mga tawo nga diri nakilala hini nga kamatuoran in diri natoo han Diyos.) Ini in batakan nga kamatuoran (basic truth) nga diri angay hingalimtan. Kay kun ini in diri tatagan hin importansya piho la nga masulod an magkadirodilain nga mga ideya nga an hingaradtuan an pagdiwara han gahom han Diyos ngan an pagdiwara han Diyos mismo.
***
Sanglit kun an aton mga lawas ngan mga kinabuhi diri aton, masunod kita han iba pa nga mga kamatuoran nga kun an mag-asawa in naghihilawas, dako an posibilidad nga magkamay-ada bag-o nga kinabuhi nga mahimugso. Ngan hini nga proceso an siyensiya nagtututdo nga dida pa la han siyahan nga takna han pagkatig-ob han sperm cell tikang han amay ngan han egg cell nga nakada han iroy nagtitikang na an kinabuhi nga an tawag ha English in conception.
***
Kun ini in bag-o nga kinabuhi, bag-o daman ini nga lawas. Lawas ngan kinabuhi nga bulag han lawas ug kinabuhi han iroy sanglit diri niya sakop han iya “kaburut-on’ kun ano an iya karuyag buhaton han iya lawas. Ugaring kay gintagan an iroy hin importante nga bahin: an pagdara hini nga bag-o nga kinabuhi dida han iya tiyan sakob hin siyam ka bulan antes ini nga bag-o nga kinabuhi gumawas.
***
Usa nga importante nga panmalandungon ini nga sistema. Dinhi ipinapakita nga an usa nga pamilya in ha tinikangan pa la may-ada na pagkaurosa nga diri basta-basta nahimumugso ngan diri angay basta-basta wakayon. Dinhi naton kikitaa an importansiya kun kay-ano nga an usa nga lalaki ngan usa nga babaye in angay la anay makasal antes hira sumulod han responsibilidad han pag-asawahan ngan magtindog hin usa nga pamilya. Diri la ini usa nga uyas, diri la yano nga buruhaton. An pag-pamilya in usa nga makahulogan nga desisyon nga asay tinatamakan han marig-on nga sosyedad.
***
Dida daman naton kikitaa nga an ungod nga paghatag hin pagpadukwag han bahin han kababayen-an dida han kinabuhi han tawo amo an pagsuporta han iya pagin usa nga iroy. Bisan kun diri ngatanan nga kababayen-an nagkakamay-ada higayon magin iroy, ini nga pagsagpon ngan pagdara hin bata ha tiyan ha sakob hin siyam ka bulan amo an pinakahitaas nga gahom nga iginhatag han Diyos ngada han kababayen-an tungod nga aada ha ira nakadepender an kinabuhi hin inosente nga bata nga narepresentar han kabubwason han katawhan.
***
Han tuig 1995, usa nga taga-India, hi Ms Sushmita Sen, an nakadara han korona komo Ms Universe. An iya igindaug amo an iya baton han pakiana nga “What is the essence of a woman?” (Ano gud an kinaiya han usa nga babaye?). An iya iginbaton kun ano an kinaiya han babaye: motherhood – an pagkairoy.
***
Ha kadamo han mga isyu nga karuyag mabaton hin damo nga kababayen-an mahitungod han ira bahin ha sosyedad, danay lugod nahingangalimtan ini nga pinakaimportante nga responsibilidad: an pagin iroy. Diri ako nasiring nga diri angay maghingyap an kababayen-an nga magkamay-ada mamadako nga bahin dida han magkadirodilain nga mga sektor ngan aspeto han sosyedad. Ugaring diri unta mapasibay-an ini nga batakan nga parte han ira pagin miembro han pamilya ngan sosyedad.
***
May-ada puplonganon nga nasiring: The most powerful hand in the world is the hand that rocks the cradle. Ha aton pa, an pinakapoderoso nga kamot, amo an kamot nga nagbubuyog han kuna. Karuyag sidngon, an mga iroy nga asya an naninimangno ngan nanginginano han ira mga kabataan asya an pinakamagkusog nga tawo ha kalibutan kay nadepender ha ira an kabubwason han sosyedad. Kun ini nga kabataan magin produktibo, natuman han mga iroy an ira bahin. Kun ini nga kabataan magin pasaway, may-ada siguro kakulangan han panahon nga iginhatag ni nanay.
***
Ha ngatanan nga mga iroy, Happy Mother’s Day (Marso 
ngan mabinungahon nga pagsalin-urog han Bulan han Kababayen-an ha iyo ngatanan. Unta magin mahinungdanon an mga adlaw nga masunod mahitungod han iyo hingyap nga magkamay-ada pa mamaupay nga pagtagad ha iyo han sosyedad.
***
Ha mga amay ipakita niyo an iyo paghatag hin importansya han kababayen-an pinaagi han paghigugma han iyo mga asawa, diri ginhihimo nga punching bag ngin nahuhubog o naaaringit dara kay perdi han bulang. Ha mga anak, irespeto an aton mga nanay, kabugtoan nga kababayen-an ngan mga kamaestrahan. Ha iba pa, an kababayen-an in dako an pribilehiyo ngan responsibilidad subay han iginhatag nga bahin ha ira han Diyos, irespeto naton ini nga ira parte han aton mga kinabuhi kay pinaagi hini aton daman ipinapakita an aton pagtahod ngan pagtoo han Amay.
***
Karuyag ko la magsumat nga may-ada na nagpareserba han aton iginbabaligya nga mga libro. Kun iya na ini paliton, aton na igsusumat kun hin-o ini nga aton bugto nga nagpakita hin pagsuporta han aton programa mahitungod han pagtirok hin pondo para han aton Save a Kidney, Save a Family Fund. Usa ini hiya nga opisyal ha barangay ngan nakaistorya ko hiya han nakalabay nga semana hadto nga iya pag-atendir han seminar para han bag-o nga mga eligido nga mga barangay officials ha Ciudad han Borongan.
***
Para han iyo mga komento, suhestiyon, paki-ana, reaksiyon, ngan iba pa, aadi an aton email address: es.reporter@gmail.com ngan save.family.movement@gmail.com . Puede gihapon ako niyo makontak ha numero 0921-4946612 ngan ha mga email addresses nga lance.meryes@gmail.com , ngan pilgrimlance@yahoo.com. Bisitaha gihapon niyo an aton web pages nga http://saveakidneyfund.googlepages.com/home ngan http://save.family.movement.googlepages.com/home . An iyo tambulig in dako an mahihimo basi masalbar an iyo ubos nga sangkay tikang han mamagrabe nga sakit ha kidney ngan magigin tinikangan ini han aton pakabulig han iba pa naton nga mga kabugtoan nga nagkukuri dara han sakit ug kapobrehan. Damo nga salamat ngan bendisyonan kita ngatanan han Makagarahum nga Diyos!
===
Lance AC Acampado A dedicated family man, a former cadet, an ex-seminarian, youth minister, public servant, blogger and regular contributor to the Eastern Samar Reporter.
