Sugob ni Longino (03-12)
March 30th, 2008 | by Lance AC Acampado |An Pamilya ngan an Huruygo
Nagpapasalamat ako nga usa ako han mga nagin facilitators hini nga General Orientation Course for Newly Elected Barangay Officials nga iginhahatag han Department of Interior and Local Government (DILG) pinaagi han ira lokal nga mga buhatan kay damo an akon mga nahibaruan nga mga importante nga mga butang mahitungod han lokal nga pan-gobyernohan labi na ha barangay.
***
Magkadirodilain an mga topiko ngan haros an ngatanan nga mga aspeto han sosyedad naiiristoryahan kay an barangay manggud an pinakaguti nga yunit han pan-gobyernohan dinhi han aton nasud. Dara nga an barangay an pinakahabubo nga balitang han pan-gobyernohan, bug-os an gahum nga aada han mga opisyal han barangay, na han Punong Barangay o Kapitan. Karuyag ko sidngon diri nagbuburublag an gahum han Ehekutibo (Executive), Lehislatibo (Legislative) ngan Hudisyariya (Judiciary).
***
An mga opisyales han barangay in may-ada gahum hin paghimo hin mga balaud pinaagi hin mga ordinansa ha barangay buruhaton nga panlehislatura. Hira daman iton may responsibilidad nga magpatuman hini nga buruhaton naman nga pan-ehekutibo. Ngan ha panahon nga may-ada mga problema han mga taga-barangay ngan kinahanglan hin pagtuhay, diri ini diretso iginsasalawad ha korte labot hin pira nga mga kaso. An opisyales anay han barangay an nagtutuhay hini pinaagi han Lupon Tagapamayapa nga ginpapamunoan han Punong Barangay.
***
Kumbaga dida kikitaa an kabug-osan han gahum han gobyerno ha sistema han barangay. Sanglit makikita naton nga an paglaum han nasud nga magkamay-ada kabag-ohan han sistema nga panpulitika in matutuman kun titikangan ha barangay an mga reporma. Han nakalabay nga mga adlaw nakit-an ko nga diri imposible ini. Aada la han pagkaurosa han mga taga-barangay an pagkamay-ada reporma han sistema han pamulitika kay an ngatanan nga katawhan miembro man han mga barangay.
***
Usa han mga ginka-iristoryahan dida han nakalabay nga mga adlaw an mahitungod han pagtaga-huruygo. Partikular nga nahingadnan an tong-its ngan tupada. Damo siguro an masiring nga para ha aton nga mga Pinoy in diri maraot an tong-its komo uyas nga makakahatag hin kalipayan ha panahon nga waray naton mga buruhaton. An tupada nakakali-aw man daman kuno labi na kun mag-upay pumurok an kamanokan.
***
Gawas han isyu han huygo, may-ada gad daman diri maupay han uyas ha baraha. Bisan danay past time la o simple la nga pampalipas oras siring pa ha Tagalog, an sobra nga ka-adik hini nga mga butang in danay nakakabalaong han mas importante pa nga mga buruhaton sugad han panginano han kabataan, panginano han panimalay, pagtuman han mga responsibilidad ha buhatan, pakalangan hin mga buruhaton nga gin-iiniyan-iyan na la, diri pagdudrungan hin pangaon han pamilya, ngan damo pa nga mga negatibo ngan diri maupay nga mga hinabo.
***
An turupada, ngan bisan an legal nga burublang, daman may-ada sugad nga mga resulta. Ngan labot la hini, sugad hin napapahibubo naton an dignidad han aton pagkatawo dara nga ikinalilipay naton an pag-inaway hin duha nga manok nga danay nagigin kawsa han kamatayon han usa o pareho ha ira. Masiring siguro kita nga mga manok man la iton. Pero bisan kun sugad la hira kahabubo nga mga kahayopan, tinuha daman hira han Diyos ngan sugad ha aton may-ada kinabuhi. Siring pa dida hin libro, maipapakita hin usa nga tawo an iya pagkatawo pinaagi han iya pagtagad han mamaluya o mahabubo ha iya diri dida han mamakusog o mamahitaas ha iya. Kumbaga maupay ka ngani nga tawo hisasabtan iton kun maupay an imo pagdumara han mga tawo, hayop o butang nga aada ha ilarom han imo kamutangan. Kay an aton pagdumara han mga aadi ha igbaw sugad hin may upod na nga guti-ay nga pagtahob han ungod naton nga kinaiya depende han gin-aaro ha aton hini nga mamahitaas o mamakusog ha aton.
***
Ngan nagigin mas maraut pa an ngatanan kun may-ada na purustahay. Kun nagigin huygo na iton usa nga uyas o pagpahalibway. Han una naupan ak pakihuygo kay sugad hin kulang an kalipayan kun uyas la. Siring pa ha Ingles, no thrill. An amon hadto an marahjong. Pero naabot gud man an takna ha kinabuhi hin usa nga tawo an paka-realisar nga diri maupay iton usa butang.
***
An huruygo in nagigin kawsa hin away. Pero diri ini asya an rason nga ginsurat naton ini nga artikulo. Bahala na an mga hugador mahitungod hini nga isyu. An aton isyu an kamatuoran nga an huruygo waray pinipili – ma-pobre, makwartahan kinakarawat ha huruygoan. Kumbaga bisan adton mga tawo nga ultimo isurun-ad na la an salapi in napusta pa kay bangin manla kuno magdamo makakapalit pa hin panura-sura. Nasiring an iba nga maupay ini kun nagdadaug pero bad kun napeperdi.
***
Iton kamatuoran maperdi man o magdaug pareho la ini bad, o maraut. Iton naturalesa hiton huygo in diri maupay. Kumbaga nakontra ini han natural nga sistema han kalibutan nga magbudlay an tawo basi magkamay-ada makakaon nga diri pinaagi hin maraut nga pamaagi. Kay-ano nga maraut an huygo? Kay an huygo nakakatagamtam ka hin salapi o ano pa man nga diri mo ginpaglan. Imo daman iginbubutang ha diri klaro nga hingaradtuan kun ano man nga imo hiagi. Mamaraut pa ini kun ultimo garastuson han mga batakan nga mga panginahanglan an imo ipupusta.
***
Siguro maupay la pag-abat kun ikaw in nagdadaug. Pero siguro mahibaro ka ngani nga ini nga imo daug ngan nagin kaperdihan han iba in nagin kawsa hin away hin pamilya, kakastigo hin asawa, kagutom hin kabataan, o pagburublag han iba, diri ka ngani gaganahan na pagkaon o pagpakaon han imo mga anak han imo napalit nga sura tungod han imo daug. Pero kun talaga diri ka na naabat kun ano an pagin usa nga maupay nga tawo o Kristiyano labi na, wara la hini epekto ha imo. Ha parte pa han iba, danay diri na nakakabayad han mga baraydan tungod kay nagmalakapadadamo pa han kwarta, napurdoy lugod. Sanglit nautdan hin light, tubig o ngani bisan pag-eksamen han anak ha kolehiyo wara hinayon ka wara nahipadara. Ambot kun ano nga ikinalilipay naton an paghinuygoon nga diri man maupay an nagigin resulta hini. Kuri pa hini danay kun dara han ka-adik ha huygo, bisan diri angay ipusta ka diri iya kwarta nahipupusta pa!
***
Diri naton ginkokontra an mga hugador. An aton ginkokontra an paghinuruygo. Waray maupay nga hingaradtuan kun an aton pagpahalibway in danay nahingangadto hin samok ngan araway. Maupay hini an pagpatay hini nga batasan, diri han may maraut nga batasan. Mamaupay pa siguro kun an panahon nga aton ginkakaragan ha huygoan in aton gamiton basi matutdoan hin maupay nga pamatasan an aton mga anak, mabuligan han ira mga leksyon ha klase, magkamay-ada pagpakusog han mga relasyones o bonding kumbaga han pamilya, ngan iba pa. Kamakangingirhat ngani an iba iginkukumpara pa an pagsingba ngan han pag-atendir ha huruygoan dara nga diri lugod ini ina-awnan!
***
Siguro maiibanan an mga problema han aton sosyeda kun imbes nga maghihinuruygo kita, uunahon naton an aton tagsa nga pamilya pag-atamana. Makakapalit gad ngani hin dmao nga butang an dako nga daug ha huygoan pero mamaupay an resulta kun an panahon ngan hiagi nga aton gin-gagastos ha huygoan in ikakada han pagpakusog han pundasyon han maupay ngan marig-on nga pamilya. Waray sama kun tuhay an pamilya kay makakakontribwer kita ngadto hin mama-estable nga sosyedad. Kay sugad hiton buwa, an huygo waray maupay nga kontribusyon dida han pagpakaupay ngan pagparig-on han tagsa nga pamilya, komunidad ngan han mamadako nga sosyedad.
***
Para han iyo mga komento, suhestiyon, paki-ana, reaksiyon, ngan iba pa, aadi an aton email address: es.reporter@gmail.com ngan save.family.movement@gmail.com . Puede gihapon ako niyo makontak ha numero 0921-4946612 ngan ha mga email addresses nga lance.meryes@gmail.com , ngan pilgrimlance@yahoo.com. Bisitaha gihapon niyo an aton web pages nga http://saveakidneyfund.googlepages.com/home ngan http://save.family.movement.googlepages.com/home . An iyo tambulig in dako an mahihimo basi masalbar an iyo ubos nga sangkay tikang han mamagrabe nga sakit ha kidney ngan magigin tinikangan ini han aton pakabulig han iba pa naton nga mga kabugtoan nga nagkukuri dara han sakit ug kapobrehan. Damo nga salamat ngan bendisyonan kita ngatanan han Makagarahum nga Diyos!
===
Lance AC Acampado A dedicated family man, a former cadet, an ex-seminarian, youth minister, public servant, blogger and regular contributor to the Eastern Samar Reporter.
